Dialogi IPP / ROK 2002 / nr 1/2, 2002

---

Słowo wstępne
Katarzyna Walewska

Uwagi na temat techniki psychoanalitycznej
Katarzyna Walewska

Zabawa w chowanego. Leczenie problemów separacyjnych u dzieci
Annie Bergman

Interpretacja marzeń sennych po stu latach pracy analitycznej
Katarzyna Walewska

Opór podczas wywiadu wstępnego - Wojciech Hańbowski

Wyspa... czyli przypadki Pani R. - opis procesu psychoterapii psychoanalitycznej
Maria Michałowska

Jakiego rodzaju psychoterapia jest najbardziej efektywna w leczeniu przewlekłej schizofrenii? Martin Willich

Empatia a przeżycia estetyczne w procesie analitycznym. Kot z porcelany
Anastasia Nakov

Dekonstrukcja pacjenta wyobrażonego
John Lenzi

Doświadczenie mnemiczne, czyli fenomen pamięci według Zygmunta Freuda
Zofia Rosińska

Dwie fotografie z historii polskiej psychoanalizy: Maurycy Bornsztajn, Cezary Żechowski, Kazimierz Dąbrowski
Sławomir Murawiec

Recenzje nadesłanych książek - Zrozumieć dziecko. Rozmowy o wychowaniu Françoise Dolto
Anna Chrostowska-Buzun

Sprawozdanie z konferencji Towarzystwa Badań nad Psychoanalizą - Wrocław 10.06.2002
Małgorzata Bednarska

Zabawa w chowanego i jej znaczenie w formowaniu wewnętrznych reprezentacji
Annie Bergman
Rok: 2002
Czasopismo: Dialogi
Numer: 1/2

Artykuł opisuje znaczenie zabawy w chowanego dla formowania i integrowania wewnętrznych reprezentacji self i obiektu u dziecka. Autorka opisuje rozumienie teoretyczne tego procesu, jak i podaje przykłady z praktyki klinicznej.

Zauważa, że niemowlęta i dzieci wydają się nigdy nie nudzić chowaniem się i byciem odnajdywanym przez matki. Początkowo jest to zabawa w "a kuku", potem "ja wyrzucę, ty podniesiesz", a dalej zabawa w chowanego. Określa również pewne stałe właściwości dla wszystkich tego typu zabaw. Są nimi: potrzeba powtarzania zabawy, stan podekscytowania w czasie zabawy, możliwa do wytrzymania ilość lęku związanego z byciem odnalezionym i nieodnalezionym, niespodzianka, która istnieje nawet jeżeli rezultat jest dobrze znany i ciągle powtarzany, i ostatecznie radość ponownego połączenia. Autorka odnosząc te zabawy do rozumienia wewnątrzpsychicznego, pisze, iż w prawidłowym rozwoju, służą one przepracowywaniu tej utraty obiektu, która jest częścią procesu rozwojowego każdego dziecka, jak i bardziej traumatycznych utrat pojawiających się w życiu większości dzieci. Innym znaczeniem zabawy w chowanego, u starszych dzieci, które osiągnęły fazę rozróżniania self-obiekt, byłoby znajdowanie się na pograniczu odseparowania i jedności z kochanym obiektem. A. Bergman zauważa, że emocjonalna stałość obiektu nigdy nie jest w pełni osiągnięta, ale jest długoterminowym zadaniem życiowym, któremu zawsze opiera się ta część self, która chciałaby zabezpieczyć na zawsze rozkosz bycia całkowitą jednością z drugim.

Opisane przykłady kliniczne dotyczą dzieci leczonych z powodu zaburzeń psychotycznych i opóźnień mowy w Masters Children Centrum (Dziecięce Centrum Rozwoju) oraz Dziecięcego Miejskiego Centrum Uniwersyteckiego. W opisywanych procesach terapeutycznych wspólnym elementem wydaje się to, że zanim pojawi się zabawa w chowanego dziecko ustanawia specyficzną więź z terapeutą, w której czuje się bezpiecznie.

Interpretacja marzeń sennych po stu latach w pracy analitycznej
Katarzyna Walewska
Rok: 2002
Czasopismo: Dialogi
Numer: 1/2

"Interpretacja marzeń sennych po latach pracy psychoanalitycznej" składa się z dwóch części: teoretycznej i klinicznej.

W części pierwszej autorka zaprezentowała ewolucję rozumienia i wykorzystywania interpretacji snów począwszy od prac klasycznych Freuda do współczesności. Freud od 1894 zestawiał zjawisko nerwicy ze zjawiskiem snu. Sen nazywa "królewską drogą do poznania nieświadomości". Marzenia senne to między innymi rebus, który można rozwiązać poprzez metodę wolnych skojarzeń.

"Dzisiaj dla każdego z nas ewolucja analitycznego warsztatu dokonuje się poprzez wysiłek pracy codziennej, trud i przyjemność odkryć. Po stu latach wracamy do pierwszych odkryć wertykalnych: progresu i regresu poprzez świadome/nieświadome i łączymy z pracą przeniesieniowo-przeciwprzeniesieniową - horyzontalną". W pracy z pacjentami balansującymi często między nerwicą a psychozą rozumienie snu może być kluczem (do) rozumienia pragnień adresowanych do analityka. W części klinicznej opisano pracę ze snem pacjentki rozumianym jako przesłanie "ratuj mnie", losy tego wątku odnajdujemy w materiale z kuracji.

Artykuł zawiera także opis przeżyć analityka z pogranicza świadome/nieświadome związanych z decyzją zakończenia analizy. Wspomogła ją praca z obszaru projekcji: - doznania związane z wierszem o odchodzeniu, zacytowanym w tekście, który poruszył analityka.

Opór podczas wywiadu wstępnego
Wojciech Hańbowski
Rok: 2002
Czasopismo: Dialogi
Numer: 1/2

Artykuł dotyczy bardzo wczesnej formy oporu pacjenta, pojawiającej się podczas wywiadu wstępnego i wyrażającej się poprzez brak akceptacji pacjenta wobec proponowanej mu formy terapii. Autor artykułu, opierając się między innymi na uwagach Z. Freuda dotyczących oporu, przeniesienia i powtarzania ukazuje, w jaki sposób analityk może zostać uwikłany projekcjami pacjenta utrudniającymi mu rozpoznanie jego oporu.

Opierając się na dwóch przykładach wstępnych wywiadów autor pokazuje sytuację, w której praca analityczna zostaje zastąpiona negocjowaniem warunków analizy, co w istocie uniemożliwia prowadzenie tej analizy.

Jakiego rodzaju psychoterapia jest najbardziej efektywna w leczeniu przewlekłej schizofrenii?
Martin S. Willick
Rok: 2002
Czasopismo: Dialogi
Numer: 1/2

Zdaniem Autora schizofrenia jest schorzeniem o etiologii biologicznej. Toteż psychoterapia w przewlekłej schizofrenii powinna opierać się na aktualnej wiedzy co do etiologii tej choroby. Autor uważa, że psychoterapia osób z przewlekłą schizofrenią powinna być oparta na długoterminowej, pełnej zaufania relacji z terapeutą. W relacji tej terapeuta powinien mieć swobodę dawania rad, wskazówek i okazywania konkretnej pomocy pacjentowi. Zasada neutralności nie ma jego zdaniem zastosowania w terapii schizofrenii. Terapeuta powinien dysponować wiedzą na temat leków i ich działań niepożądanych. Powinien prowadzić edukację pacjenta i jego rodziny. Z wyjątkiem rzadkich przypadków powinien utrzymywać kontakt z rodziną pacjenta. Terapia psychodynamiczna ma znaczenia jako środek ograniczający niekorzystne działanie wewnętrznych konfliktów jako źródła stresu psychologicznego. Wewnętrzny stres zwiększa podatność pacjenta na nawrót psychozy. Autor opisuje przebieg terapii w której pacjent znacząco poprawił swoje funkcjonowanie nie uzyskując żadnego wglądu w psychodynamiczne mechanizmy swoich problemów.

Empatia a przeżycia estetyczne w procesie analitycznym. Kot z porcelany
Anastasia Nakov
Rok: 2002
Czasopismo: Dialogi
Numer: 1/2

Praca jest próbą omówienia pojęć afektu, emocji i empatii w pracy klinicznej, w oparciu o winiety kliniczne, oraz dzieła literackie i artystyczne. Za nić przewodnią pracy posłużyło pojęcie procesów pierwotnych i ich przepracowania. Autorka pokazuje w jaki sposób wytwory sztuki i doznania estetyczne wyrażają nasze najbardziej archaiczne przeżycia i są odbiciem subiektywnego i nieświadomego obszaru zarówno u analityka jak i u pacjenta. W oparciu o opisy przypadków pokazuje jak ten typ przeżyć w relacji przeniesieniowo-przeciwprzeniesieniowej, dynamizuje proces leczenia.

Doświadczenie mnemiczne, czyli fenomen pamięci według Zygmunta Freuda
Zofia Rosińska
Rok: 2002
Czasopismo: Dialogi
Numer: 1/2

Jest to artykuł historyczno-interpretacyjny. Prezentuje freudowski sposób myślenia o pamięci jako nowy paradygmat jej ujmowania. Pamięć w tym paradygmacie staje się: 1) pamięcią personalną, 2) zdepsychologizowaną, 3) doświadczeniem mnemicznym, czyli dynamiczną strukturą czasową, obejmującą szereg fenomenów, m.in. zapamiętywanie, zapominanie, przypominanie sobie, powtarzanie, narrację, kodowanie, konstrukcję.

W artykule zwrócona jest również uwaga na przedfreudowską, filozoficzną charakterystykę pamięci, a także na współczesną recepcję ujęcia freudowskiego.