Dialogi IPP / ROK 2004 / nr 1/2, 2004

---

Słowo wstępne
Katarzyna Walewska

Paradygmaty i dylematy psychosomatyki
Tadeusz Stelmaszczyk

Kiedy psyche i soma są jednym. (Doniesienie kliniczne w perspektywie Ester Bick)
Anastasia Nakov

Leczenie jako narcystyczne zagrożenie
Gerhard Schneider

Współczesne poglądy na psychosomatyką w ujęciu terapii psychoanalitycznej
Piotr Drozdowski

Rozwiązanie psychosomatyczne
Katarzyna Walewska

Co jest terapeutyczne w leczeniu psychoanalitycznym? Stuletnia debata
Emanuel Berman

Pamięć - Ujęcie psychoanalityczne w świetle współczesnych badań psychoneurologicznych
Zofia Czepulonis-Panasiuk

Od genomiki do terapii
Axcel Khan

Lechoń: Tak sobie przycupnęłem...
Karolina van Laere

Zjawisko mobbingu we Włoszech
Urszula Arczewska

---

Paradygmaty i dylematy psychosomatyki
Tadeusz Stelmaszczyk
Rok: 2004
Czasopismo: Dialogi
Numer: 1/2

Przedstawiono wybrane modele psychosomatyki - dziedziny medycznej i psychoterapeutycznej, badającej i podejmującej leczenie chorób z uwzględnieniem czynników natury psychicznej. Na przestrzeni dziejów, w trakcie rozwoju tej rozległej dziedziny posiadającej filozoficzne korzenie ale także ważne życiowe i terapeutyczne implikacje, starożytny psychofizyczny dylemat relacji ciała i duszy nie uległ przezwyciężeniu, aż do naszych czasów i rzutuje na wszelkie rozważania w obszarze chorób o podwójnych - cielesnych i psychicznych uwarunkowaniach.

Rozwój nauk przyrodniczych w epoce nowożytnej oraz psychoanalizy w XX wieku sprzyjały kształtowaniu się kolejnych paradygmatów ukierunkowujących sposób myślenia i badań w obszarze chorób psychosomatycznych. Psychosomatyka, realizowana w praktyce od zarania medycyny, uzyskała swą nazwę w latach 20-tych XX wieku, a jej burzliwy rozwój stymulowany był kolejnymi odkryciami i koncepcjami psychologicznymi, zwłaszcza psychoanalitycznymi i neurofizjologicznymi. Paradygmat neurofizjologiczny został stopniowo rozbudowany a następnie wchłonięty przez ukształtowany w latach 80- tych paradygmat psychoneuroimmunologiczny.

Przedstawiono przebieg psychoterapii analitycznej dwóch pacjentów: pacjenta A - cierpiącego z powodu zaburzeń sercowo-krążeniowych oraz pacjenta B z padaczką.

Kiedy soma i psyche są jednym
Anastasia Nakov
Rok: 2004
Czasopismo: Dialogi
Numer: 1/2

Autorka przedstawia metodę obserwacji niemowląt wprowadzoną przez Esther Bick do pracy z dziećmi i rodzicami. Polega ona na zbieraniu i mentalnym opracowywaniu w psychice "surowych danych". Umożliwia terapeutom (jako metoda szkoleniowa), a później rodzicom, rozwinięcie zdolności do kontenerowania uczuć, funkcji reverie, a także otwartości emocjonalnej, określonej jako "zdolność do bycia zadziwionym", które w efekcie stymulują rozwój dziecka.

Metoda ta traktowana jest jako praca prewencyjna i terapeutyczna, stosowana zwłaszcza wobec małych dzieci, u których nie ma jeszcze ukonstytuowanej patologii osobowości, istnieje jednak takie zagrożenie spowodowane deficytami matki wynikającymi z jej własnej historii rozwoju. Istotne jest więc skupienie uwagi w równym stopniu na dzieciach, jak i na rodzicach. W pracy tego typu kładzie się mniejszy nacisk na interpretację, większy zaś na wnikliwą uwagę, kontenerowanie, pracę z silnymi uczuciami przeciwprzeniesieniowymi i identyfikacją projekcyjną. Artykuł jest zilustrowany dwoma przykładami klinicznymi obserwacji niemowlęcia i dziecka w wieku przedszkolnym.

Leczenie jako narcystyczne zagrożenie
Gerhard Schneider
Rok: 2004
Czasopismo: Dialogi
Numer: 1/2

Autor tekstu na początku opisuje ogólny problem globalnych i nadmiernych oporów w leczeniu analitycznym. Rozpatruje go jako kliniczne zjawisko zagrożenia leczeniem. Na makropłaszczyżnie struktury osobowości proponuje by zjawisko to rozumieć w kategoriach koceptu tożsamości i oporu tożsamościowego.W tej perspektywie leczenie pewnych pacjentów stanowi realne zagrożenie a droga do zdrowia prowadzi w taki czy inny sposób obok śmierci. Za pomocą wyczerpującego opisu własnego przypadku próbuje pokazać ten proces. Na zakończenie autor przedstawia kliniczną użyteczność perspektywy tożsamościowej.

Współczesne poglądy na psychosomatykę w ujęciu terapii psychoanalitycznej
Piotr Drozdowski
Rok: 2004
Czasopismo: Dialogi
Numer: 1/2

W artykule zaburzenia psychosomatyczne zostały przedstawione z perspektywy dwóch podejść teoretyczno-terapeutycznych.

Pierwsze, wywodzące się z praktyki psychoanalitycznej, zaprezentowane zostało w oparciu o poglądy i propozycje tzw. szkoły paryskiej. Drugie, korzysta z języka i badań współczesnej neurobiologii.

Podkreślono zbieżność obu stanowisk poznawczych w formułowaniu celów i problemów terapeutycznych w przypadku leczenia pacjentów psychosomatycznych. Podkreślono kluczowe dla terapii znaczenie procesu symbolizacji, swoistość potraktowania zależności i specyfikę zjawisk przeciwprzeniesieniowych w terapiach pacjentów psychosomatycznych.

Rozwiązanie psychosomatyczne
Katarzyna Walewska
Rok: 2004
Czasopismo: Dialogi
Numer: 1/2

Katarzyna Walewska - Rozwiązanie psychosomatyczne według teorii André Greena

André Green to jedna z najwybitniejszych postaci współczesnej psychoanalizy. Jest psychoanalitykiem francuskim, ale bogactwo i pojemność jego teorii oraz stała dynamika rozwoju, poruszanie się w obszarze wielu języków czynią zeń psychoanalityka międzynarodowego. Green rozwijając swoją konceptualizację otwarcie pokazuje, kto i w jaki sposób inspiruje go w pracy teoretycznej i klinicznej: Freud, Klein, Lacan, Winnicott, Racamier, Bion, Pierre Marty.

Pierre Marty zasila teorię Greena ujęciem ewolucyjnym, w którym destrukcja czyni spustoszenie atakując kolejne piętra organizacji psychosomatycznej w zależności od indywidualnej, jednostkowej organizacji. Droga tego procesu destrukcji zależy od relacji między somą a psyche, od fiksacji indywidualnej i oczywiście od siły destrukcji. Kardynalne znaczenie tak dla Pierre'a Marty, jak i Greena maja procesy mentalizacji: jakość, poziom organizacji. Wyznaczają one losy dezorganizacji pod wpływem destrukcji.

W dezorganizacji psychosomatycznej, jak w strukturach nerwicowych, zauważalny jest brak życia fantazyjnego i produkcji wyobrażeniowych, które nie stanowią materiału do refleksji dla tych, którzy je przeżywają. Śnią i fantazjują, ale nie wyciągają najmniejszej konkluzji z tego życia wyobrażeniowego. Ich myślenie posiada defekt skojarzeń i połączeń, tak jakby nie wiedzieli do czego dopasować tę produkcję; istnieje krańcowe rozszczepienie, które uniemożliwia tym nieświadomym produkcjom funkcję formowania symbolu.

Andre Green stara się pokazać, że jeżeli w przeżyciach dziecka z matką zabrakło funkcji reverie maternel od matki (od obiektu pierwotnego), napór fantazji destrukcyjnych plus destrukcyjnej siły psychicznej nie mogą być przejęte przez aparat mentalizacji.

Co jest terapeutyczne w leczeniu psychoanalitycznym? Stuletnia debata
Emanuel Berman
Rok: 2004
Czasopismo: Dialogi
Numer: 1/2

Artykuł przedstawia dwie największe tradycje odnoszące się do techniki psychoanalitycznej. "Twarda" tradycja odnosi się do freudowskiej próby stworzenia standardowej metody naukowej wokół wyobrażenia "pustego ekranu" i do jej rozwoju w amerykańskiej psychologii ego oraz modelu kleinowskim. "Miękka" tradycja odnosi się do bardziej osobowych aspektów prac Freuda oraz wpływów Ferencziego, Racker'a ( uważanego za najwybitniejszego psychoanalityka polskiego pochodzenia), niezależnej grupy brytyjskiej (zwłaszcza Winnicotta i Balinta), Kohuta, Ogdena i Mitchell. O ile "twarde" podejście podkreśla istotę interpretacji i ścisłego settingu, w "miękkim" podejściu za najbardziej istotne uważa się elastyczność psychoanalityka, empatyczne słuchanie i tworzącą się nową relację obiektualną pomiędzy analitykiem i pacjentem.